Vrede volgens Anne Makaske

 
29 apr 2015, by Karin in Motiveren inspireren, Vrede volgens

Waar een scheurkalender al niet goed voor kan zijn. In dit geval heeft mijn scheurkalender mij in contact gebracht met Anne Makaske, fotografe. Haar portret van luftwaffe Flieger, de heer Birnbach, intrigeerde mij en ik wilde meer weten over haar werk. Natuurlijk ga je dan googlen en zo kwam ik erachter dat Anne een portrettenreeks heeft gemaakt van zowel Duitse als Nederlandse oorlogsveteranen. Al deze portretten zijn gebundeld in haar boek “Shades of Grey”.

De foto’s zijn vergezeld van de naam en rang van de geportretteerde en slechts één enkele zin. Eén enkele zin die kenmerkend is voor hetgeen de oorlog voor deze mannen en vrouwen heeft betekend of wat zij ervan hebben geleerd. Soms persoonlijk, soms zakelijk. Maar altijd menselijk.
Heel graag wilde ik Anne mijn drie vredesvragen voorleggen voor het rubriekje ‘Vrede Volgens’ op mijn Facebook pagina ‘Ik wil Vrede I want Peace’. Was erg benieuwd naar haar kijk op vrede. Zij wilde hier graag aan meewerken en er ontstond een boeiende mailwisseling. Want Anne is net zo nieuwsgierig als ik en stelde mij ook een aantal vragen. Vragen die ervoor zorgden dat ik nog meer ging nadenken over het doel van dit rubriekje, wat zijn mijn drijfveren en wat is mijn plan.

Anne heeft op genuanceerde en prikkelende wijze haar antwoorden geformuleerd. Laat je gedachten erover gaan, reflecteer en kom zo tot je eigen visie met betrekking op vrede.

collage portret Anne Makaske

Shades of Grey

Waar ik met het project ‘Shades of Grey’ op mik is begrip. De portretten geven allemaal een kijkje in de wereld van oorlogsveteranen waardoor je zou kunnen begrijpen dat een conflict vaak ontstaat uit politieke overwegingen en vrede wordt bewaard door al die kleine menselijke nuances. En misschien dat je, met nieuwe kennis, je mening kan heroverwegen over dingen die voor jou (en je ouders of grootouders – vaak ‘erven’ we bepaalde meningen) altijd hebben vast gestaan.

Wat is volgens jou vrede

Ik geloof heel sterk in de dualiteit van het leven; en oorlog & vrede vormen ook zo’n dualiteit. Je zou kunnen zeggen dat het vrede is als er geen oorlog is en dat oorlog een voorwaarde voor vrede is. De oorlog waarin ik me heb verdiept heeft na 1945 op menselijk niveau nog heel lang voortgeduurd (voor sommigen is het nog steeds niet afgelopen). Ik heb in het kader van mijn project “Shades of Grey” ca. 50 veteranen gesproken (Nederlands, Duits, Belgisch, Engels) over ‘oorlog en vrede’ en daaruit kan ik opmaken dat de vrede die zij nu ervaren te maken heeft met inzicht en begrip in en voor elkaars situatie. Zo lang wij denken dat iets ‘raar’ is mag je er vanuit gaan dat we het nog niet begrijpen. Vrede ontstaat oa., naar mijn idee, door een wederzijdse wens of drang zelfs, om het perspectief van de ander te willen, te moeten begrijpen. Ik denk dat veel van de mensen die ik heb gesproken op deze wijze “vrede hebben gesponnen” en de oorlog in perspectief van hun leven hebben geplaatst waar anderen hun leven nog altijd leiden in het perspectief van de oorlog.

En misschien ligt dat ‘gekaapte’ woord “respect” ook wel aan de basis van vrede. De halve wereld lijkt tegenwoorden ‘respect’ te willen zonder het begrip goed te snappen. Respect kan je verdienen als je je eerbaar gedraagt. Opeisen kan je het niet. Ook hier vind je weer zo’n mooie dualiteit; geen rechten zonder plichten. Vrede zou voor veel mensen een heel stuk dichterbij komen als we onze verantwoordelijkheden zouden kennen en nemen. Ten opzichte van onszelf en ten opzichte van elkaar. In feite is het leven een soort spel en vooral daar waar mensen de spelregels (verantwoordelijkheden) aan hun laars lappen, niet begrijpen of niet kennen ontstaan conflicten.

Waarom is er geen vrede

Positief geredeneerd is die er wel. Niet overal, niet altijd, maar tussen de oorlogen door is er zo nu en dan, zo hier en daar, vrede en ik denk dat we er goed aan doen dat ook te zien. En waar geen vrede is worden de spelregels niet nageleefd. De oorzaak is naar mijn idee in 9 van de 10 gevallen ‘macht’. Bijv. de macht van geld of het onvermogen om tevreden te zijn met wat je hebt. Een veelgehoorde Duitse kreet in onze cultuur is ‘ich hab es nicht gewust’ en dan weten we allemaal wat er wordt bedoeld. Dat kunnen wij straks niet zeggen tegen de mensen in Bangladesh en Ethiopië waar onze t-shirts en jeans praktisch d.m.v. slavenarbeid worden vervaardigd. Op sommige chocolade producten staat ‘slaaf-vrij’. Waarom? Dat zou inmiddels toch voor alle chocolade moeten gelden? We weten dit al jaren. Geld. Aber gewust haben wir es! En dat maakt het toch een beetje anders voor de mensen in het Verre Oosten en Afrika die nu door de Westerse markt (en dus ook door jou en mij) willens en wetens worden uitgebuit. T.z.t. kunnen we ook uit die hoek denk ik nog wel wat ‘onvrede’ verwachten.Tenzij we onze verantwoordelijkheid nu nemen en weigeren dingen te kopen die oneerlijk zijn geproduceerd. Een organisatie als Terra Madre helpt naar mijn idee indirect enorm mee om de wereldvrede te bewaren. Zij maken zich oa. sterk voor de ‘lokale handel’ en proberen de negatieve gevolgen van onze ‘global village’ een beetje in te perken.
Een andere machtsbron is religie en het onvermogen een ander in zijn of haar voor jou, afwijkende geloof te begrijpen en te respecteren. Naar mijn idee zit de grote valkuil van religies in het feit dat het over het algemeen prima filosofieën zijn maar die, net als niet religieuze filosofieën, niet in staat zijn die twee vragen waar de mens mee worstelt, te beantwoorden. ‘Waartoe zijn wij op aard’ en ‘is er leven na de dood’. In tegenstelling tot de filosofie ‘beantwoord’ religie die vragen echter wel door van haar aanhangers te vragen het antwoord niet bevestigd te hoeven zien maar het eenvoudigweg te ‘geloven’. En daar gaat het mis naar mijn idee omdat de mens zich hierin overgeeft aan een illusie en dat loopt, zo hebben we door de eeuwen heen al meer dan eens kunnen constateren, altijd een keer uit de hand. Mensen ruilen de ratio in voor een ‘waan’. De macht van zowel geld als religie zijn waarschijnlijk uit hetzelfde garen gesponnen; de massa bespelen met illusies en waanbeelden opdat zij zich onderwerpen aan 1 heer en helpen zijn macht te behouden en te vergroten.

collage Anne Makaske 2

Wat doe jij om vrede in je eigen leven te bewaren

Het begrip ‘raar’ of ‘vreemd’ niet accepteren als slotconclusie en altijd nieuwsgierig blijven naar een verklaring of te accepteren dat ik iets niet weet (bijv. over het gedrag van dieren waar we ons vaak lachend over verbazen terwijl ik ervan overtuigd ben dat een dier nooit iets doet zonder reden).
Tevreden zijn met wat ik heb en ‘de wereld’ met mijn eigen maat te meten.

Individualisme. Julius Meimberg heeft voor mijn serie de volgende quote geleverd: “Never sacrifice your individuality to a group”. Hij vloog bij de Luftwaffe en was daarmee gemerkt als ‘nazi’. Sommige fouten zijn in een heel mensenleven lang niet goed te maken. Uiteindelijk wordt niet het gedrag van de groep veroordeeld maar dat van de persoon omdat deze geacht wordt voor alles, zijn of haar eigen hersenen te gebruiken. Meimberg waarschuwde ook voor de ‘macht van de groep’ en het gevaar om je als individu te laten verleiden dingen te doen die je alleen niet eens zou bedenken, laat staan doen. Mijn verantwoordelijkheid nemen. Dat is niet zo heel erg moeilijk omdat ik geloof dat ‘rechten’ vrijheden zijn die je verwerft door serieus aan je ‘plichten’ te werken.

Macht verbleekt naast de vrijheid die voortkomt uit de erkenning van je eigen verantwoordelijkheden.

Anne

portret Anne Makaske

Ben je benieuwd naar meer werk van Anne klik dan hier

Laat je reactie achter

Ik vind het leuk als je laat weten hoe jij erover denkt.