Ooit een stuk kool uit de bek van een varken gegeten?

 
27 nov 2015, by Karin in Motiveren inspireren, Vrede volgens, War Child

Ooit een stuk kool uit de bek van een varken gegeten? Deze vraag werd gesteld aan een groep van 70 leerlingen uit groep 7. Monden vielen open en de 85 jaar oude vraagstelster werd aangekeken alsof zij zojuist uit een tijdcapsule was gestapt. En in zekere zin was dit ook zo.

“Nou”, vraagt zij nogmaals, zouden jullie dat doen?” Ik kijk naar de leerlingen en zie van walging vertrokken bekkies. “Getver, vies, brrrr, echt niet”. “Ook niet als je heel veel honger hebt?” Vertwijfeld kijken de kinderen elkaar aan, tja wat dan?
“Omdat ik ze moest verzorgen kon ik het afval wat ik hun te eten gaf, zelf ook opeten en nam ik wat mee voor mijn moeder en vriendinnen, deze varkens zijn mijn redding geweest”. Met een twinkeling in haar ogen kijkt de vraagstelster de klas rond.

Dit varkensverhaal is één van de vele anekdotes die kunstenares Yvon Noordam vertelt over haar jeugd in een Jappenkamp. Want ondanks dat de meeste Nederlanders wel op de hoogte zijn van het feit dat Indonesië ooit een kolonie was van Nederland en dat Nederlanders elk jaar massaal op vakantie gaan naar dit prachtige land, is er maar weinig bekend over het leven in een Jappenkamp. Weinigen weten dat tussen 1942 en 1945 de Japanse bezetter met name vrouwen en kinderen overbrachten naar deze zogeheten interneringskampen. In deze kampen was er sprake van lijfstraffen, dwangarbeid, honger en het sterftecijfer was er hoog. Yvonne vindt het belangrijk om haar ervaringen te delen met jongere generaties, maar treedt hierbij niet in details over alle ellende die zij heeft meegemaakt. Daar is de doelgroep te jong voor. Dit wil echter niet zeggen dat zij de ontberingen verzwijgt.

yvonne collage 1 frame

Kinderen hangen aan haar lippen als zij uitlegt hoe zij als jong meisje de poepgoot schoon moest maken en hoe zij met 3000 anderen in een gevangenis zat. Hutje mutje, men sliep op een houten vlonder van 60 centimeter zij aan zij. Ook het smokkelen van medicinale kruiden in een zelfgemaakte giga grote onderbroek, spreekt enorm tot de verbeelding. Zittend op een tafel achter het jonge publiek, probeer ik mij voor te stellen wat mijn vader als 10-jarig jochie allemaal in het Jappenkamp heeft meegemaakt. Hoe het voor hem moet zijn geweest om continue te moeten buigen en vernederd te worden. Wat voor werk heeft hij moeten verrichten, hoe bang moet hij zijn geweest om zijn moeder te zien vertrekken en het steeds maar weer de vraag was of zij terug zou komen. Hoe kwam hij aan zijn eten en had hij vriendjes? Vragen waar ik nooit antwoord op heb gekregen want hij heeft helaas zijn ervaringen nooit met ons gedeeld. Daar waren ze waarschijnlijk te pijnlijk voor. Dus ook ik hang aan de lippen van Yvon en ben blij met de prachtige schilderijen die zij heeft geschilderd. Op die manier krijgt de toehoorder een beeld van hoe het er in die tijd moet hebben uitgezien.

Maar in tegenstelling tot wat je zou verwachten is het verhaal van Yvonne geen zielig verhaal. Het is een verhaal over overleven. Over hoe samen delen en solidair zijn met elkaar je leven kan redden en hoe creativiteit hierbij kan helpen. Het is Yvonne’s missie deze boodschap te verspreiden en dat doet zij op haar eigen positieve wijze. In haar ogen zijn wij allemaal creatief dus worden de kinderen aan het schilderen gezet. Een middel dat ook door War Child wordt ingezet om kinderen hun traumatische ervaringen te kunnen laten verwerken. Al snel zie je de meest uiteenlopende schilderijen ontstaan. Er wordt nagedacht over de kleur van een zwaard, een snavel van een zwaan en hoe ziet een oud Hollands bruggetje er ook alweer uit? Er verschijnen zonsopgangen, bloemen, maar ook monsters en veel gevangenissen. En één aquarel waarop een, in grijs geschilderd, persoon op zijn knieën zit. De handen voor de ogen gesloten. Achter hem het grote ronde rood van de Japanse vlag. Het kind kijkt met zijn Oosterse gezichtje op naar Yvonne, de kwast nog in de hand.

“Deze soldaat heeft er spijt van mevrouw.”

yvonne schilderij

Laat je reactie achter

Ik vind het leuk als je laat weten hoe jij erover denkt.